Een waterbeleid voor Quilanga

De bergen rond Quilanga

Quilanga ligt in het zuiden van Ecuador, aan de grens met Peru. De gemeente telt amper 4.500 inwoners en ligt in de armste regio van de provincie Loja. Meer dan 70% van de bevolking is arm en leeft van de koffieteelt – die in 2014 zwaar geleden heeft onder ziekte – en de veeteelt. Protos deed er een korte interventie van twee jaar.

Volgens cijfers van de gemeente beschikt 55% van de bevolking over drinkwater (22 drinkwatersystemen zijn functioneel) en 45% heeft toegang tot een sanitaire voorziening. Tussen 2009 en 2014 investeerde Quilanga maar liefst 3,5 miljoen USD in drinkwater- en sanitaire infrastructuur, wat overeenkomt met 30% van het jaarlijks budget van de gemeente.

Uitdagingen

De politieke wil om te investeren is er, net als de bereidheid om te luisteren naar de behoeften van de bevolking. Toch waren er vóór de interventie door Protos en onze lokale partner Sendas nog heel wat uitdagingen. Uitdagingen waar vandaag werk van gemaakt wordt.

  • In 75% van de drinkwatersystemen werd het water niet met chloor behandeld en de kwaliteit van het drinkwater werd bij slechts 11% van de systemen regelmatig gecontroleerd.
  • Slechts 33% van de gebruikers betaalden voor de drinkwaterdienst en het tarief lag vast, ongeacht het verbruik (nochtans werd het water ook gebruikt om te irrigeren en om koffiebonen te wassen).
  • De verantwoordelijkheid voor drinkwater en sanitaire voorzieningen lag bij het departement van openbare werken. Er was geen overleg met de departementen voor administratie, planning of milieu.
  • Het totale investeringsbudget had lager kunnen zijn als de kwaliteit van de studies beter was, en als de infrastructuur onderhouden werd (amper 30% van de drinkwaterinfrastructuur is goed onderhouden).

Drinkwaterbeleid

Tijdens de afgelopen twee jaar ondersteunden Protos en zijn lokale partner Sendas de gemeente Quilanga. Een eerder korte interventie dus, wat atypisch is voor de werking van Protos. In nauwe samenwerking met de functionarissen van de gemeente en de drinkwatercomités werd een aangepast lokaal drinkwaterbeleid uitgestippeld:

  • er wordt een apart departement voor drinkwater en sanitaire voorzieningen opgericht, verantwoordelijk voor het onderhoud van de infrastructuur, lezen van watermeters, berekenen van de tarieven en het innen van de gelden;
  • er worden handleidingen uitgewerkt voor het onderhoud van de drinkwaterinfrastructuur, en er worden vormingen en ondersteuning gegeven aan de drinkwatercomités en uitbaters van de drinkwaterpunten;
  • er wordt een waterfonds opgericht, beheerd door de lokale overheden en de watergebruikers. Een percentage van de opbrengsten van de drinkwaterverkoop gaat naar dit fonds. Het wordt gebruikt om bijkomende terreinen aan te kopen bij de natuurgebieden om de infiltratiezones te beschermen;
  • het proces voor de bouw van nieuwe drinkwaterinfrastructuur wordt interdepartementaal vastgelegd en er zijn nauwgezette controles op budget, kwaliteit van de studie en uitvoering.

Klimaatactie

De gevolgen van de klimaatverandering vertonen zich het eerst en het meest via de watercyclus. In Quilanga werden acties gedefinieerd om de kwetsbaarheid van de drinkwatersector voor de klimaatchaos te verminderen. Een greep uit deze acties:

  • nieuwe waterbronnen zoeken en beschermen zodat de bevoorrading voor de drinkwaterinfrastructuur gegarandeerd blijft. De huidige bronnen vertonen steeds lagere debieten aan het einde van het droge seizoen, dat op zijn beurt steeds uitgesprokener wordt;
  • bosbranden tegengaan door in te zetten op bewustmaking over de negatieve milieu-effecten, en indien nodig sanctiebeleid uitwerken. Een kleine gemeente als Quilanga is bovendien niet uitgerust om dergelijke branden te blussen, een samenwerking met naburige gemeenten zou een oplossing kunnen bieden;
  • ecosystemen beschermen en uitbreiden. Voldoende grote natuurlijke ecosystemen in de infiltratiezones zijn immers de beste buffer om waterschaarste in het droge seizoen tegen te gaan;
  • bestaande drinkwaterinfrastructuur onderhouden in de vorm van ‘mingas’ (gemeenschapswerk). Dit verhoogt de sociale cohesie, maar ook het bewustzijn van het belang om spaarzaam met water om te gaan;
  • de toegang tot sanitaire voorzieningen moet verhogen, voor de gezondheid van de gemeenschap, maar ook voor het milieu.

Slaagkans

Sendas en Protos zijn er samen met de gemeente Quilanga en de watergebruikers in geslaagd om een goed water- en sanitatiebeheer te bevorderen. Iedereen moet zijn steentje bijdragen, een besef dat leeft onder de inwoners. De voorstellen en opgesomde acties komen van de bevolking zelf en zijn gedragen, waardoor de kans op slagen uiteraard veel groter is.

 

Meer weten:
De volledige spaanstalige versies van de studies zijn te vinden op de website van Protos: