Watervoorzieningsrapport geeft hoopvolle trends weer

In België heeft iedereen toegang tot drinkwater, een toilet en water en zeep om zijn handen te wassen. Helaas is dat voor een heel groot deel van de wereldbevolking niet het geval. Het laatste rapport van het JMP – het ‘Joint Monitoring Programme’ van de Wereldgezondheidsorganisatie en UNICEF – geeft weer hoe het wereldwijd gesteld is met de voorzieningen voor drinkwater, sanitatie en hygiëne en waar de uitdagingen liggen. Zo blijkt onder meer dat een vierde van de wereldbevolking nog steeds geen sanitaire basisvoorzieningen heeft. Toch geven heel wat cijfers in het rapport positieve evoluties weer. Het werk van de verschillende internationale en lokale actoren werpt zijn vruchten af.

WASH en de SDG’s

Om armoede wereldwijd te bestrijden en daarbij te zorgen voor duurzame ontwikkeling op sociaal, ecologisch en economisch vlak hebben de Verenigde Naties 17 SDG’s of Duurzame Ontwikkelingsdoelen vooropgesteld die tegen 2030 gehaald moeten worden. Concrete doelstellingen voor ‘WASH’ (water, sanitatie, hygiëne) staan ingeschreven in SDG 6 (‘Toegang en duurzaam beheer van water en sanitair, voor iedereen tegen 2030’), maar ook in de SDG’s rond armoedebestrijding, gezondheid en onderwijs.

Via het JMP wordt opgevolgd hoe de situatie met betrekking tot WASH wereldwijd is. Is er bijvoorbeeld al meer water beschikbaar als drinkwater, hebben meer mensen toegang tot een proper toilet en kunnen ze op een hygiënische manier hun handen wassen? Het laatste rapport werd eerder dit jaar gepubliceerd en geeft de situatie anno 2017 weer.

785 miljoen mensen zonder drinkwater

Toegang hebben tot drinkwater, het lijkt de gewoonste zaak ter wereld. En toch heeft 10% van de wereldbevolking geen toegang tot dit mensenrecht. In 2017 waren dus 785 miljoen mensen langer dan een halfuur onderweg om drinkwater te halen, ze waren aangewezen op een niet-verbeterde bron zoals een put of bron waar ook dieren van drinken of dronken oppervlaktewater uit rivieren, meren of kanalen. In 2015 waren dat nog 844 miljoen mensen.
In 2017 kon 71% van de wereldbevolking rekenen op een veilig beheerde dienstverlening voor drinkwater: 7 op 10 mensen hebben dagelijks voldoende water in de woning, dat steeds beschikbaar en niet vervuild is. 3 op 10 mensen moeten het dus zonder stellen. Toch is er sprake van een positieve trend, want in 2000 had amper 61% van de bevolking toegang tot ‘veilig beheerd drinkwater’.

Minder ontlasting in openlucht

Ontlasting in de openlucht (in bosjes, rivieren of op straat) legt beslag op het milieu en is gevaarlijk voor de volksgezondheid. Deze praktijk beëindigen is een topprioriteit in verschillende internationale actieplannen. Ook Join For Water zet hier sterk op in. We sensibiliseren gemeenschappen over de link tussen hygiëne en gezondheid, met als doel dat mensen zélf toiletten bouwen. Wereldwijd werd het percentage van de bevolking dat zijn behoefte in de openlucht doet teruggebracht van 21% in 2000 naar 9% in 2017. Een erg hoopvolle evolutie!

In 2000 had amper 56% van de wereldbevolking minstens toegang tot ‘basissanitair’, terwijl dat in 2017 al 74% was. Ook hier is er een hoopvolle verandering, steeds meer gezinnen hebben toegang tot een eigen toilet dat ze niet moeten delen met andere huishoudens.

De groep van mensen met een eigen toilet (74% van de wereldbevolking) kan opgesplitst worden: 29% van de wereldbevolking heeft toegang tot basissanitair (28% in 2000), 45% stelt het beter en kan rekenen op een veilig beheerde dienstverlening waarbij de uitwerpselen worden afgevoerd en behandeld (28% in 2000). Bij die laatste groep is dus een enorme stijging merkbaar.

40% van de bevolking kan zijn handen thuis niet met zeep wassen

Zonder hygiëne en de mogelijkheid om zich te wassen is de verspreiding van ziektes quasi onvermijdelijk. Als criterium voor hygiëne bekijkt het JMP de beschikbaarheid van zeep en water om je handen te wassen. Op dit vlak zijn de cijfers nog steeds ontstellend. 3 miljard mensen hadden anno 2017 nog steeds geen basisvoorzieningen om hun handen te wassen. Dat komt neer op 40% van de wereldbevolking. Op vlak van hygiëne is er momenteel onvoldoende data om een trend te kunnen vaststellen.

Halen we de doelstellingen voor 2030?

Als je kijkt naar de situatie rond drinkwater zal er toch nog heel wat moeten veranderen om de SDG-doelstellingen voor 2030 te halen. Als de huidige jaarlijkse trend zich doorzet zal slechts een derde van de wereldbevolking een basisvoorziening voor drinkwater hebben tegen 2030. En op dit ogenblik is minder dan een vierde van alle landen op de goede weg om de SDG-doelstellingen voor sanitatie te halen. Er is dus nog werk aan de winkel.

We moeten de conclusies van het JMP bovendien met een korreltje zout nemen. De cijfers zijn gebaseerd op de data die er is, en dat is vaak voor maar de helft of minder van de totale wereldbevolking. Zo is er bijvoorbeeld maar data voor 38% van de wereldbevolking voor wat betreft ‘veilig beheerde’ drinkwatervoorzieningen. Voor sanitaire voorzieningen is dat slechts 54% van de wereldbevolking. Voor de rest van de bevolking weten we dus niet in welke mate ze WASH-voorzieningen beschikt.

Verder is het zo dat ongeveer de helft van de informatie gebaseerd is op administratieve rapporten van nationale overheden in de plaats van surveys of bevragingen. Daarbij kan je je afvragen of die overheden wel de juiste cijfers doorgeven of de situatie misschien rooskleuriger voorstellen dan ze is.